Inwazyjna choroba meningokokowa

Print Friendly, PDF & Email

Infekcja meningokokowa

Co to są meningokoki i jak dochodzi do zakażenia?
Meningokoki to bakterie z gatunku Neisseria meningitidis zwane również dwoinkami zapalenia opon mózgowych. Podzielono je na wiele grup serologicznych. W Polsce oraz w Europie najczęściej występują meningokoki grupy B i C. Meningokoki żyją w wydzielinie jamy nosowo – gardłowej. Około 5 – 10 % zdrowych ludzi jest nosicielami meningokoków bez świadomości tego faktu.
Przenoszenie meningokoków odbywa się podobnie, jak w przypadku wielu infekcji drogą kropelkową, podczas kaszlu przez kontakt bezpośredni np.: podczas pocałunku a także pośrednio np.: przez picie ze wspólnego naczynia.
Zachorowania wywołane przez meningokoki występują najczęściej zimą i na wiosnę. W tym okresie dochodzi do masowych infekcji górnych dróg oddechowych i zarazki przenoszą się w trakcie kichania lub kaszlu.

Meningokoki żyją w jamie nosowo-gardłowej. jedynym nosicielem jest człowiek. Około 5-10% zdrowych ludzi jest nosicielami meningokoków.

Zakażenie meningokokami grupy C – przebieg choroby zagrażającej życiu

  1. W zachorowaniach spowodowanych przez meningokoki obserwuje się zazwyczaj dwie formy przebiegu choroby, które mogą występować pojedyńczo lub wspólnie, stanowiąc zagrożenie dla życia człowieka. Są nimi:
    Zapalenie opon mózgowych
    Zapalenie opon mózgowych otaczających mózgowie i rdzeń kręgowy może być wywołane przez wirusy (np. wirus kleszczowego zapalenia mózgu) oraz przez bakterie. taki stan zapalny może rozwinąć się bardzo szybko.
    Bakteryjne ropne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wywołują najczęściej dwoinki zapalenia opon mózgowych – meningokoki. Innym czynnikiem wyzwalającym mogą być np. pneumokoki, a także Haemophilus influenzae typu b “Hib”, przeciwko któremu od lat rutynowo szczepione są dzieci.
  2. Zakażenie krwi (posocznica, sepsa)
    Zakażenie krwi występuje wówczas, gdy bakterie przedostaną się do krwiobiegu. Dwoinki zapalenia opon mózgo-rdzeniowych szybko rozprzestrzeniają się w całym organizmie, co prowadzi do zakażenia ogólnego. Choroba w tej groźnej dla życia postaci i poprzez osłabienie serca i krwioobiegu oraz rozległe krwawienia pod skórą i do narządów wewnętrznych w ciągu kilku godzin może doprowadzić do śmierci.

Prawie 10% chorych na zakażenie wywołane poprzez meningokoki grupy C umiera. U dalszych 20% chorych po przebyciu tej choroby pozostają trwałe uszkodzenia takie jak niedosłyszenie, uszkodzenia mózgu, ataki epileptyczne lubutrata kończyn.

Małe dzieci i młodzież to grupa szczególnie narażona

Z powodu meningokoków można zachorować w każdym wieku.

  1. Dzieci w wieku od 3 miesięcy do 5 lat są w porównaniu do innych grup wiekowych narażone najbardziej. Ich system odpornościowy nie jest jeszcze tak wystarczająco dobrze rozwinięty. Do 40% przypadków chorobowych rejestruje się w wieku małego dziecka.
  2. Drugi szczyt zachorowań notuje się u młodzieży między 14 a 19 rokiem życia. W tym wieku w zwiększonym stopniu nawiązuje się kontakty społeczne, takie jak częste przebywanie w dyskotekach, na prywatkach, w kinach oraz wspólne wyjazdy. Tym samym wzrasta niebezpieczeństwo infekcji. Około 20% wszystkich zachorowań spowodowanych przez meningokoki występuje u nastolatków.

Podwyższone ryzyko infekcji występuje w zbiorowiskach ludzkich, np.: w żłobkach, przedszkolach, szkołach, schroniskach młodzieżowych, internatach, akademikach lub koszarach, ponieważ w takich warunkach ułatwione jest przenoszenie się zarazków poprzez bliski kontakt.

Ryzyko śmierci lub ciężkich powikłań po chorobie jest największe u dzieci i młodzieży, jakkolwiek zachorowania mogą wystąpić również w późniejszym wieku.

Jak rozpoznać chorobę?

Diagnozowanie schorzeń meningokowych jest trudne, ponieważ ich pierwsze objawy nie różnią się istotnie od pierwszych oznak grypy. Po okresie wylęgania, który trwa od 2 do 7 dni (zazwyczaj mniej niż 4 dni) zaczyna się choroba meningokowa z towarzyszącymi jej objawami ogólnymi jak: wysoka gorączka, bóle głowy i kończyn, a u niemowląt: wymioty, brak apetytu, którym towarzyszy przeraźliwy krzyk dziecka.

Następnie bóle głowy i gorączka nasilają się. Chory nie może swobodnie poruszać głową w przód i tył (sztywność karku). Występują: odrętwienie, oszołomienie, zakłócenie świadomości aż do śpiączki włącznie. Nadwrażliwość na światło i plamy na skórze, które nie ustępują pod naciskiem lub czerwone, punktowe krwawienia skóry to dalsze objawy choroby meningokokowej.
W powolnym przebiegu chorobę można leczyć antybiotykami. Leczenie musi jednak być rozpoczęte jak najszybciej, aby można było zapobiec trwałym powikłaniom. W szybkim przebiegu choroby meningokokowej, często choremu nie jesteśmy już w stanie pomóc.

Podczas choroby obserwujecie Państwo swoje dziecko bardzo dokładnie! W przypadku wystąpienia podejrzanych objawów należy natychmiast wezwać lekarza lub umieścić chorego w szpitalu! W ciągu 24 godzin można bardzo ciężko zachorować.

Nowa szczepionka przeciwko meningokokom grupy C

Dotychczasowe, proste szczepionki przeciwko meningokokom są słabo immunogenne u dzieci do 2 roku życia, a i u dorosłych nie wytwarzają dłużej trwającej odporności poszczepiennej.
Obecnie macie państwo do dyspozycji koniugowaną szczepionkę nowej generacji przeciwko meningokokom grupy C, która nadaje się w równym stopniu dla dzieci powyżej 2 miesiąca życia, młodzieży i dla dorosłych. Zapewnia ona trwałą odporność poszczepienną, poprzez stymulację pamięci immunologicznej.
Szczepionka nie chroni przed meningokokami grupy B, przeciwko którym medycyna nie dysponuje jeszcze żadną szczepionką.

Obecnie mamy do dyspozycji koniugowaną szczepionkę przeciwko meningokokom grupy C, która chroni zarówno dzieci powyżej 2 miesiąca życia, młodzież oraz dorosłych indukując długotrwałą odporność poszczepienną.